Aller au contenu principal

Intégrales doubles et triples

Intégrales doubles​

ID1​

I=∬Dxy dxdy=∫01x(∫01−xy dy)dx=∫01x[y22]01−xdx=∫01x(1−x)22dx=12∫01(x3−2x2+x) dxI = \iint_D xy\,dxdy = \int_0^1 x\left(\int_0^{1-x} y\,dy\right)dx = \int_0^1 x\left[\frac{y^2}{2}\right]_0^{1-x}dx = \int_0^1 x\frac{(1 - x)^2}{2}dx = \frac{1}{2}\int_0^1 (x^3 - 2x^2 + x)\,dx
I=12[x44−23x3+x22]01=12[14−23+12]=12[3−8+612]=124I = \frac{1}{2}\left[\frac{x^4}{4} - \frac{2}{3}x^3 + \frac{x^2}{2}\right]_0^1 = \frac{1}{2}\left[\frac{1}{4} - \frac{2}{3} + \frac{1}{2}\right] = \frac{1}{2}\left[\frac{3 - 8 + 6}{12}\right] = \frac{1}{24}

ID3​

  1. Surface du domaine :

    SD=∬D1 dxdy=∫01(∫x2xdy)dx=∫01[y]x2xdx=∫01(x−x2) dx=∫01(x1/2−x2) dx=[23x3/2−x33]01S_D = \iint_D 1\,dxdy = \int_0^1 \left(\int_{x^2}^{\sqrt{x}} dy\right)dx = \int_0^1 [y]_{x^2}^{\sqrt{x}}dx = \int_0^1 (\sqrt{x} - x^2)\,dx = \int_0^1 (x^{1/2} - x^2)\,dx = \left[\frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^3}{3}\right]_0^1
    SD=23−13=13S_D = \frac{2}{3} - \frac{1}{3} = \frac{1}{3}
  2. Intégrale :

    I=∬Dxy dxdy=∫01x(∫x2xy dy)dx=∫01x[y22]x2xdx=∫01x(x2−x42)dx=∫01(x22−x52)dxI = \iint_D xy\,dxdy = \int_0^1 x\left(\int_{x^2}^{\sqrt{x}} y\,dy\right)dx = \int_0^1 x\left[\frac{y^2}{2}\right]_{x^2}^{\sqrt{x}}dx = \int_0^1 x\left(\frac{x}{2} - \frac{x^4}{2}\right)dx = \int_0^1 \left(\frac{x^2}{2} - \frac{x^5}{2}\right)dx
    I=12[x33−x66]01=12(13−16)=112I = \frac{1}{2}\left[\frac{x^3}{3} - \frac{x^6}{6}\right]_0^1 = \frac{1}{2}\left(\frac{1}{3} - \frac{1}{6}\right) = \frac{1}{12}

ID4​

Surface de l'ellipse ? y−(x)=0y_-(x) = 0 et y+(x)y_+(x) :

x2a2+y2b2=1⇔y2=b2(1−x2a2)⇔y=±b1−x2a2⇒y+(x)=b1−x2a2\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1 \Leftrightarrow y^2 = b^2\left(1 - \frac{x^2}{a^2}\right) \Leftrightarrow y = \pm b\sqrt{1 - \frac{x^2}{a^2}} \Rightarrow y_+(x) = b\sqrt{1 - \frac{x^2}{a^2}}

S=4SD1S = 4S_{D_1}, avec D1D_1 le quart supérieur droit de l'ellipse (tel que x⩾0x \geqslant 0 et y⩾0y \geqslant 0). Donc

S=4(∬D1dxdy)=4[∫0a(∫0b1−x2/a2dy)dx]=4∫0ab1−x2a2dx=4b∫0a1−x2a2dxS = 4\left(\iint_{D_1} dxdy\right) = 4\left[\int_0^a \left(\int_0^{b\sqrt{1 - x^2/a^2}} dy\right)dx\right] = 4\int_0^a b\sqrt{1 - \frac{x^2}{a^2}}dx = 4b\int_0^a \sqrt{1 - \frac{x^2}{a^2}}dx

Les calculs mènent à S=4bπa4=πabS = 4b\dfrac{\pi a}{4} = \pi ab.

ID5​

Rappel : équation d'un cercle →x2+y2=R2\to x^2 + y^2 = R^2, aire d'un cercle =πR2= \pi R^2.

xG=1S∬Dx dxdy=2πR2∫−RRx(∫0R2−x2dy)dx=2πR2∫−RRxR2−x2 dx=(−1223)2πR2∫−RR(−232)x(R2−x2)1/2dxx_G = \frac{1}{S}\iint_D x\,dxdy = \frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} x\left(\int_0^{\sqrt{R^2 - x^2}} dy\right)dx = \frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} x\sqrt{R^2 - x^2}\,dx = \left(-\frac{1}{2}\frac{2}{3}\right)\frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} \left(-2\frac{3}{2}\right)x(R^2 - x^2)^{1/2}dx
xG=−23πR2[(R2−x2)3/2]−RR=0x_G = -\frac{2}{3\pi R^2}\left[(R^2 - x^2)^{3/2}\right]_{-R}^{R} = 0
yG=1S∬Dy dxdy=2πR2∫−RR(∫0R2−x2y dy)dx=2πR2∫−RR[y22]0R2−x2dx=2πR2∫−RRR2−x22dxy_G = \frac{1}{S}\iint_D y\,dxdy = \frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} \left(\int_0^{\sqrt{R^2 - x^2}} y\,dy\right)dx = \frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} \left[\frac{y^2}{2}\right]_0^{\sqrt{R^2 - x^2}}dx = \frac{2}{\pi R^2}\int_{-R}^{R} \frac{R^2 - x^2}{2}dx
yG=1πR2[xR2−x33]−RR=1πR2[R3−R33−(−R3−−R33)]=1πR2(2R3−2R33)=1πR2(4R33)=4R3πy_G = \frac{1}{\pi R^2}\left[xR^2 - \frac{x^3}{3}\right]_{-R}^{R} = \frac{1}{\pi R^2}\left[R^3 - \frac{R^3}{3} - \left(-R^3 - \frac{-R^3}{3}\right)\right] = \frac{1}{\pi R^2}\left(2R^3 - \frac{2R^3}{3}\right) = \frac{1}{\pi R^2}\left(\frac{4R^3}{3}\right) = \frac{4R}{3\pi}

En polaire : {x=ρcos⁡φy=ρsin⁡φ\begin{cases} x = \rho\cos\varphi \\ y = \rho\sin\varphi \end{cases}, ds=ρ dρ dφds = \rho\,d\rho\,d\varphi, D′{ρ∈[0,R]φ∈[0,π]D' \begin{cases} \rho \in [0, R] \\ \varphi \in [0, \pi] \end{cases}

yG=2R2π∫0π(∫0Rρsin⁡φ ρ dρ)dφ=2R2π∫0πsin⁡φ[ρ33]0Rdφ=2R2π∫0πsin⁡φR33dφ=2R3π[−cos⁡φ]0πyG=4R3πy_G = \frac{2}{R^2\pi}\int_0^\pi \left(\int_0^R \rho\sin\varphi\,\rho\,d\rho\right)d\varphi = \frac{2}{R^2\pi}\int_0^\pi \sin\varphi\left[\frac{\rho^3}{3}\right]_0^R d\varphi = \frac{2}{R^2\pi}\int_0^\pi \sin\varphi\frac{R^3}{3}d\varphi = \frac{2R}{3\pi}[-\cos\varphi]_0^\pi \qquad y_G = \frac{4R}{3\pi}

ID6​

{x=ρcos⁡φy=ρsin⁡φ\begin{cases} x = \rho\cos\varphi \\ y = \rho\sin\varphi \end{cases}, f(x,y)=μ(x2+y2)→g(ρ,φ)=μρ2f(x, y) = \mu(x^2 + y^2) \to g(\rho, \varphi) = \mu\rho^2, ds=ρ dρ dφds = \rho\,d\rho\,d\varphi, D′{ρ∈[0,R]φ∈[0,2π]D' \begin{cases} \rho \in [0, R] \\ \varphi \in [0, 2\pi] \end{cases}

I0=∫02π(∫0Rμρ2ρ dρ)dφ=μ∫02πdφ∫0Rρ3 dρ=μ2π[ρ44]0R=μπR42I_0 = \int_0^{2\pi} \left(\int_0^R \mu\rho^2\rho\,d\rho\right)d\varphi = \mu\int_0^{2\pi} d\varphi\int_0^R \rho^3\,d\rho = \mu 2\pi\left[\frac{\rho^4}{4}\right]_0^R = \mu\pi\frac{R^4}{2}

Remarque. Masse →M=μ×S=μπR2\to M = \mu \times S = \mu\pi R^2, SS la surface de la plaque : I0=MR22I_0 = \dfrac{MR^2}{2}.

ID9​

  1. Les coordonnées polaires (ρ,φ)(\rho, \varphi).

  2. dS=ρ dρ dφdS = \rho\,d\rho\,d\varphi et dm=σ(ρ) dSdm = \sigma(\rho)\,dS.

  3. Masse :

    m=∬Σdm=∬Σσ(ρ)ρ dρ dφ=∬Σa(R2−ρ2)ρ dρ dφ,avec Σ{ρ∈[0,R]φ∈[0,2π]m = \iint_\Sigma dm = \iint_\Sigma \sigma(\rho)\rho\,d\rho\,d\varphi = \iint_\Sigma a(R^2 - \rho^2)\rho\,d\rho\,d\varphi, \quad \text{avec } \Sigma \begin{cases} \rho \in [0, R] \\ \varphi \in [0, 2\pi] \end{cases}
    Doncm=a∫02πdφ∫0RR2ρ−ρ3 dρ=a2π[R2ρ22−ρ44]0R=2πa(R42−R44)=πaR42\text{Donc} \quad m = a\int_0^{2\pi} d\varphi\int_0^R R^2\rho - \rho^3\,d\rho = a2\pi\left[\frac{R^2\rho^2}{2} - \frac{\rho^4}{4}\right]_0^R = 2\pi a\left(\frac{R^4}{2} - \frac{R^4}{4}\right) = \frac{\pi aR^4}{2}
  4. Homogénéité :

    • R4∝m4R^4 \propto m^4, ici mm = mètres ;
    • a=σ(ρ)(R2−ρ2)∝kg.m−2m2a = \dfrac{\sigma(\rho)}{(R^2 - \rho^2)} \propto \dfrac{kg.m^{-2}}{m^2}, donc a∝kg.m−4a \propto kg.m^{-4} ;
    • finalement, on a bien m=πaR42∝kg.m−4.m4=kgm = \dfrac{\pi aR^4}{2} \propto kg.m^{-4}.m^4 = kg.

Intégrales triples​

IT3​

Coordonnées cylindriques : {x=ρcos⁡(φ)y=ρsin⁡φz⇒{μ(x2+y2)→μρ2dV=dxdydz→ρ dρ dφ dz\begin{cases} x = \rho\cos(\varphi) \\ y = \rho\sin\varphi \\ z \end{cases} \Rightarrow \begin{cases} \mu(x^2 + y^2) \to \mu\rho^2 \\ dV = dxdydz \to \rho\,d\rho\,d\varphi\,dz \end{cases}, E′{ρ∈[0,R]φ∈[0,2π]z∈[0,h]E' \begin{cases} \rho \in [0, R] \\ \varphi \in [0, 2\pi] \\ z \in [0, h] \end{cases}

I0z=∭Eμ(x2+y2) dxdydz=μ∫0hdz∫02πdφ∫0Rρ3 dρ=μh2πR44=μπhR42I_{0z} = \iiint_E \mu(x^2 + y^2)\,dxdydz = \mu\int_0^h dz\int_0^{2\pi} d\varphi\int_0^R \rho^3\,d\rho = \mu h2\pi\frac{R^4}{4} = \mu\pi\frac{hR^4}{2}

Remarque. M=μ×Volume=μπR2h⇒I0z=MR22M = \mu \times \text{Volume} = \mu\pi R^2h \Rightarrow I_{0z} = \dfrac{MR^2}{2}.

IT4​

  • ρ∝C.m−3→a=ρr0−r∝C.m−3m∝C.m−4\rho \propto C.m^{-3} \to a = \dfrac{\rho}{r_0 - r} \propto \dfrac{C.m^{-3}}{m} \propto C.m^{-4}.
  • Q=∭ΣdQ=∭Σρ(r) dV=∭Σa(r0−r) dVQ = \displaystyle\iiint_\Sigma dQ = \iiint_\Sigma \rho(r)\,dV = \iiint_\Sigma a(r_0 - r)\,dV.

Coordonnées sphériques ⇒dV=r2sin⁡θ dr dθ dφ\Rightarrow dV = r^2\sin\theta\,dr\,d\theta\,d\varphi, Σ{r∈[0,r0]θ∈[0,π]φ∈[0,2π]\Sigma \begin{cases} r \in [0, r_0] \\ \theta \in [0, \pi] \\ \varphi \in [0, 2\pi] \end{cases}

Q=a∫02πdφ∫0πsin⁡θ dθ∫0r0(r0−r)r2 dr=a2π[−cos⁡θ]0π[r0r33−r44]0r0=a2π2(r043−r044)Q=πar043Q = a\int_0^{2\pi} d\varphi\int_0^\pi \sin\theta\,d\theta\int_0^{r_0} (r_0 - r)r^2\,dr = a2\pi[-\cos\theta]_0^\pi\left[r_0\frac{r^3}{3} - \frac{r^4}{4}\right]_0^{r_0} = a2\pi 2\left(\frac{r_0^4}{3} - \frac{r_0^4}{4}\right) \qquad Q = \frac{\pi ar_0^4}{3}