CD1
Dérivées partielles :
∂ f ∂ x = 1 x − y cos ( x 2 + y 2 ) + ln ( ∣ x − y ∣ ) ( − 2 x sin ( x 2 + y 2 ) ) ∂ f ∂ y = − 1 x − y cos ( x 2 + y 2 ) + ln ( ∣ x − y ∣ ) ( − 2 y sin ( x 2 + y 2 ) ) \begin{aligned}
\frac{\partial f}{\partial x} &= \frac{1}{x - y}\cos(x^2 + y^2) + \ln(|x - y|)(-2x\sin(x^2 + y^2)) \\
\frac{\partial f}{\partial y} &= -\frac{1}{x - y}\cos(x^2 + y^2) + \ln(|x - y|)(-2y\sin(x^2 + y^2))
\end{aligned} ∂ x ∂ f ∂ y ∂ f = x − y 1 cos ( x 2 + y 2 ) + ln ( ∣ x − y ∣ ) ( − 2 x sin ( x 2 + y 2 )) = − x − y 1 cos ( x 2 + y 2 ) + ln ( ∣ x − y ∣ ) ( − 2 y sin ( x 2 + y 2 ))
Finalement :
d f = [ cos ( x 2 + y 2 ) x − y − ln ( ∣ x − y ∣ ) 2 x sin ( x 2 + y 2 ) ] d x + [ − cos ( x 2 + y 2 ) x − y − ln ( ∣ x − y ∣ ) 2 y sin ( x 2 + y 2 ) ] d y df = \left[\frac{\cos(x^2 + y^2)}{x - y} - \ln(|x - y|)2x\sin(x^2 + y^2)\right]dx + \left[\frac{-\cos(x^2 + y^2)}{x - y} - \ln(|x - y|)2y\sin(x^2 + y^2)\right]dy df = [ x − y cos ( x 2 + y 2 ) − ln ( ∣ x − y ∣ ) 2 x sin ( x 2 + y 2 ) ] d x + [ x − y − cos ( x 2 + y 2 ) − ln ( ∣ x − y ∣ ) 2 y sin ( x 2 + y 2 ) ] d y
Soit f ( x , y ) = x cos y + y exp ( x ) f(x, y) = x\cos y + y\exp(x) f ( x , y ) = x cos y + y exp ( x ) :
∂ f ∂ x = cos ( y ) + y e x ∂ 2 f ∂ y ∂ x = ∂ ∂ y ( ∂ f ∂ x ) = ∂ ∂ y ( cos ( y ) + y e x ) = − sin ( y ) + e x ∂ f ∂ y = − x sin ( y ) + e x ∂ 2 f ∂ x ∂ y = ∂ ∂ x ( − x sin ( y ) + e x ) = − sin ( y ) + e x ∂ 2 f ∂ x 2 = ∂ ∂ x ( cos ( y ) + y e x ) = y e x ∂ 2 f ∂ y 2 = ∂ ∂ y ( − x sin ( y ) + e x ) = − x cos ( y ) \begin{aligned}
\frac{\partial f}{\partial x} &= \cos(y) + ye^x & \frac{\partial^2 f}{\partial y \partial x} &= \frac{\partial}{\partial y}\left(\frac{\partial f}{\partial x}\right) = \frac{\partial}{\partial y}(\cos(y) + ye^x) = -\sin(y) + e^x \\
\frac{\partial f}{\partial y} &= -x\sin(y) + e^x & \frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} &= \frac{\partial}{\partial x}(-x\sin(y) + e^x) = -\sin(y) + e^x \\
\frac{\partial^2 f}{\partial x^2} &= \frac{\partial}{\partial x}(\cos(y) + ye^x) = ye^x & \frac{\partial^2 f}{\partial y^2} &= \frac{\partial}{\partial y}(-x\sin(y) + e^x) = -x\cos(y)
\end{aligned} ∂ x ∂ f ∂ y ∂ f ∂ x 2 ∂ 2 f = cos ( y ) + y e x = − x sin ( y ) + e x = ∂ x ∂ ( cos ( y ) + y e x ) = y e x ∂ y ∂ x ∂ 2 f ∂ x ∂ y ∂ 2 f ∂ y 2 ∂ 2 f = ∂ y ∂ ( ∂ x ∂ f ) = ∂ y ∂ ( cos ( y ) + y e x ) = − sin ( y ) + e x = ∂ x ∂ ( − x sin ( y ) + e x ) = − sin ( y ) + e x = ∂ y ∂ ( − x sin ( y ) + e x ) = − x cos ( y )
Soit f ( x , y ) = x 2 exp ( x y ) f(x, y) = x^2\exp(xy) f ( x , y ) = x 2 exp ( x y ) :
∂ f ∂ x = 2 x e x y + x 2 y e x y ∂ 2 f ∂ y ∂ x = 2 x 2 e x y + x 2 e x y + x 3 y e x y = 3 x 2 e x y + x 3 y e x y ∂ f ∂ y = x 2 x e x y = x 3 e x y ∂ 2 f ∂ x ∂ y = 3 x 2 e x y + x 3 y e x y ∂ 2 f ∂ y 2 = x 3 x e x y = x 4 e x y ∂ 2 f ∂ x 2 = 2 e x y + 2 x y e x y + y 2 x e x y + y x 2 y e x y = 2 e x y + 4 x y e x y + x 2 y 2 e x y \begin{aligned}
\frac{\partial f}{\partial x} &= 2xe^{xy} + x^2ye^{xy} & \frac{\partial^2 f}{\partial y \partial x} &= 2x^2e^{xy} + x^2e^{xy} + x^3ye^{xy} = 3x^2e^{xy} + x^3ye^{xy} \\
\frac{\partial f}{\partial y} &= x^2xe^{xy} = x^3e^{xy} & \frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} &= 3x^2e^{xy} + x^3ye^{xy} \\
\frac{\partial^2 f}{\partial y^2} &= x^3xe^{xy} = x^4e^{xy} & \frac{\partial^2 f}{\partial x^2} &= 2e^{xy} + 2xye^{xy} + y2xe^{xy} + yx^2ye^{xy} = 2e^{xy} + 4xye^{xy} + x^2y^2e^{xy}
\end{aligned} ∂ x ∂ f ∂ y ∂ f ∂ y 2 ∂ 2 f = 2 x e x y + x 2 y e x y = x 2 x e x y = x 3 e x y = x 3 x e x y = x 4 e x y ∂ y ∂ x ∂ 2 f ∂ x ∂ y ∂ 2 f ∂ x 2 ∂ 2 f = 2 x 2 e x y + x 2 e x y + x 3 y e x y = 3 x 2 e x y + x 3 y e x y = 3 x 2 e x y + x 3 y e x y = 2 e x y + 2 x y e x y + y 2 x e x y + y x 2 y e x y = 2 e x y + 4 x y e x y + x 2 y 2 e x y
CD3
Soit f ( x , y ) = sin ( x y ) f(x, y) = \sin(xy) f ( x , y ) = sin ( x y ) :
∂ f ∂ x = y cos x y ∂ f ∂ y = x cos x y \frac{\partial f}{\partial x} = y\cos xy \qquad \frac{\partial f}{\partial y} = x\cos xy ∂ x ∂ f = y cos x y ∂ y ∂ f = x cos x y
Changement de variables :
∂ f ∂ x = ∂ f ∂ u ∂ u ∂ x + ∂ f ∂ v ∂ v ∂ x = ( ∂ f ∂ u ) × 1 + ( ∂ f ∂ v ) × 1 = ∂ f ∂ u + ∂ f ∂ v ∂ f ∂ y = ∂ f ∂ u ∂ u ∂ y + ∂ f ∂ v ∂ v ∂ y = ( ∂ f ∂ u ) × 1 + ( ∂ f ∂ v ) × ( − 1 ) = ∂ f ∂ u − ∂ f ∂ v \begin{aligned}
\frac{\partial f}{\partial x} &= \frac{\partial f}{\partial u}\frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial f}{\partial v}\frac{\partial v}{\partial x} = \left(\frac{\partial f}{\partial u}\right) \times 1 + \left(\frac{\partial f}{\partial v}\right) \times 1 = \frac{\partial f}{\partial u} + \frac{\partial f}{\partial v} \\
\frac{\partial f}{\partial y} &= \frac{\partial f}{\partial u}\frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial f}{\partial v}\frac{\partial v}{\partial y} = \left(\frac{\partial f}{\partial u}\right) \times 1 + \left(\frac{\partial f}{\partial v}\right) \times (-1) = \frac{\partial f}{\partial u} - \frac{\partial f}{\partial v}
\end{aligned} ∂ x ∂ f ∂ y ∂ f = ∂ u ∂ f ∂ x ∂ u + ∂ v ∂ f ∂ x ∂ v = ( ∂ u ∂ f ) × 1 + ( ∂ v ∂ f ) × 1 = ∂ u ∂ f + ∂ v ∂ f = ∂ u ∂ f ∂ y ∂ u + ∂ v ∂ f ∂ y ∂ v = ( ∂ u ∂ f ) × 1 + ( ∂ v ∂ f ) × ( − 1 ) = ∂ u ∂ f − ∂ v ∂ f
Exprimons x x x puis y y y en fonction de u u u et v v v :
{ u = x + y v = x − y ⇔ { u + v = x + y + x − y u − v = x + y − x + y ⇔ { 2 x = u + v 2 y = u − v ⇔ { x = u + v 2 y = u − v 2 \begin{cases} u = x + y \\ v = x - y \end{cases}
\Leftrightarrow \begin{cases} u + v = x + y + x - y \\ u - v = x + y - x + y \end{cases}
\Leftrightarrow \begin{cases} 2x = u + v \\ 2y = u - v \end{cases}
\Leftrightarrow \begin{cases} x = \dfrac{u + v}{2} \\ y = \dfrac{u - v}{2} \end{cases} { u = x + y v = x − y ⇔ { u + v = x + y + x − y u − v = x + y − x + y ⇔ { 2 x = u + v 2 y = u − v ⇔ ⎩ ⎨ ⎧ x = 2 u + v y = 2 u − v
f ( u , v ) = sin ( u + v 2 u − v 2 ) = sin ( u 2 − v 2 4 ) f(u, v) = \sin\left(\frac{u + v}{2}\frac{u - v}{2}\right) = \sin\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right) f ( u , v ) = sin ( 2 u + v 2 u − v ) = sin ( 4 u 2 − v 2 )
∂ f ∂ x = ∂ f ∂ u + ∂ f ∂ v = 2 u 4 cos ( u 2 − v 2 4 ) + ( − 2 v 4 cos ( u 2 − v 2 4 ) ) = u − v 2 cos ( u 2 − v 2 4 ) = y cos x y ∂ f ∂ y = ∂ f ∂ u − ∂ f ∂ v = 2 u 4 cos ( u 2 − v 2 4 ) − ( − 2 v 4 cos ( u 2 − v 2 4 ) ) = u + v 2 cos ( u 2 − v 2 4 ) = x cos x y \begin{aligned}
\frac{\partial f}{\partial x} &= \frac{\partial f}{\partial u} + \frac{\partial f}{\partial v} = \frac{2u}{4}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right) + \left(\frac{-2v}{4}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right)\right) = \frac{u - v}{2}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right) = y\cos xy \\
\frac{\partial f}{\partial y} &= \frac{\partial f}{\partial u} - \frac{\partial f}{\partial v} = \frac{2u}{4}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right) - \left(\frac{-2v}{4}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right)\right) = \frac{u + v}{2}\cos\left(\frac{u^2 - v^2}{4}\right) = x\cos xy
\end{aligned} ∂ x ∂ f ∂ y ∂ f = ∂ u ∂ f + ∂ v ∂ f = 4 2 u cos ( 4 u 2 − v 2 ) + ( 4 − 2 v cos ( 4 u 2 − v 2 ) ) = 2 u − v cos ( 4 u 2 − v 2 ) = y cos x y = ∂ u ∂ f − ∂ v ∂ f = 4 2 u cos ( 4 u 2 − v 2 ) − ( 4 − 2 v cos ( 4 u 2 − v 2 ) ) = 2 u + v cos ( 4 u 2 − v 2 ) = x cos x y
CD4
Loi de Snell : n 1 sin i 1 = n 2 sin i 2 ⇔ i 2 = arcsin ( n 1 n 2 sin i 1 ) n_1\sin i_1 = n_2\sin i_2 \Leftrightarrow i_2 = \arcsin\left(\dfrac{n_1}{n_2}\sin i_1\right) n 1 sin i 1 = n 2 sin i 2 ⇔ i 2 = arcsin ( n 2 n 1 sin i 1 ) .
Calcul direct :
d i 2 = n 1 n 2 cos i 1 1 − ( n 1 n 2 sin i 1 ) 2 d i 1 = n 1 n 2 cos i 1 ( cos i 2 ) 2 d i 1 = n 1 cos i 1 n 2 cos i 2 d i 1 di_2 = \frac{n_1}{n_2}\frac{\cos i_1}{\sqrt{1 - \left(\dfrac{n_1}{n_2}\sin i_1\right)^2}}di_1 = \frac{n_1}{n_2}\frac{\cos i_1}{\sqrt{(\cos i_2)^2}}di_1 = \frac{n_1\cos i_1}{n_2\cos i_2}di_1 d i 2 = n 2 n 1 1 − ( n 2 n 1 sin i 1 ) 2 cos i 1 d i 1 = n 2 n 1 ( cos i 2 ) 2 cos i 1 d i 1 = n 2 cos i 2 n 1 cos i 1 d i 1
Calcul indirect :
n 1 sin i 1 = n 2 sin i 2 ⇔ d ( n 1 sin i 1 ) = d ( n 2 sin i 2 ) ⇔ n 1 d ( sin i 1 ) = n 2 d ( sin i 2 ) ⇔ n 1 cos ( i 1 ) d i 1 = n 2 cos ( i 2 ) d i 2 ⇔ d i 2 = n 1 cos i 1 n 2 cos i 2 d i 1 \begin{aligned}
n_1\sin i_1 = n_2\sin i_2 &\Leftrightarrow d(n_1\sin i_1) = d(n_2\sin i_2) \\
&\Leftrightarrow n_1d(\sin i_1) = n_2d(\sin i_2) \\
&\Leftrightarrow n_1\cos(i_1)di_1 = n_2\cos(i_2)di_2 \\
&\Leftrightarrow di_2 = \frac{n_1\cos i_1}{n_2\cos i_2}di_1
\end{aligned} n 1 sin i 1 = n 2 sin i 2 ⇔ d ( n 1 sin i 1 ) = d ( n 2 sin i 2 ) ⇔ n 1 d ( sin i 1 ) = n 2 d ( sin i 2 ) ⇔ n 1 cos ( i 1 ) d i 1 = n 2 cos ( i 2 ) d i 2 ⇔ d i 2 = n 2 cos i 2 n 1 cos i 1 d i 1
donc d i 2 ≈ 0,07712 ° di_2 \approx 0{,}07712° d i 2 ≈ 0 , 07712° ; or Δ i 1 = 0,1 ° \Delta i_1 = 0{,}1° Δ i 1 = 0 , 1° , ce qui induit une variation Δ i 2 ≈ d i 2 ≈ 0,07712 ° \Delta i_2 \approx di_2 \approx 0{,}07712° Δ i 2 ≈ d i 2 ≈ 0 , 07712° .
sin i 2 = n 1 n 2 sin i 1 ⇒ i 2 = 37,639 ° \sin i_2 = \dfrac{n_1}{n_2}\sin i_1 \Rightarrow i_2 = 37{,}639° sin i 2 = n 2 n 1 sin i 1 ⇒ i 2 = 37 , 639° . Valeur exacte de Δ i 2 \Delta i_2 Δ i 2 :
n 1 sin ( i 1 + Δ i 1 ) = n 2 sin ( i 2 + Δ i 2 ) ⇒ sin ( i 2 + Δ i 2 ) = n 1 n 2 sin ( i 1 + Δ i 1 ) ⇒ i 2 + Δ i 2 = 37,716 ° ⇒ Δ i 2 = 0,0770 ° n_1\sin(i_1 + \Delta i_1) = n_2\sin(i_2 + \Delta i_2) \Rightarrow \sin(i_2 + \Delta i_2) = \frac{n_1}{n_2}\sin(i_1 + \Delta i_1) \Rightarrow i_2 + \Delta i_2 = 37{,}716° \Rightarrow \Delta i_2 = 0{,}0770° n 1 sin ( i 1 + Δ i 1 ) = n 2 sin ( i 2 + Δ i 2 ) ⇒ sin ( i 2 + Δ i 2 ) = n 2 n 1 sin ( i 1 + Δ i 1 ) ⇒ i 2 + Δ i 2 = 37 , 716° ⇒ Δ i 2 = 0 , 0770°
CD5
Dérivées partielles de P P P :
∂ P ∂ T = r V − b e − a r T V + r T V − b ( − a r V ) ( − 1 T 2 ) e − a r T V = r V − b e − a r T V ( 1 + a r V T ) ∂ P ∂ V = − r T ( V − b ) 2 e − a r T V + r T V − b ( − a r T ) ( − 1 V 2 ) e − a r T V = r T V − b e − a r T V ( a r T V 2 − 1 V − b ) \begin{aligned}
\frac{\partial P}{\partial T} &= \frac{r}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}} + \frac{rT}{V - b}\left(-\frac{a}{rV}\right)\left(-\frac{1}{T^2}\right)e^{-\frac{a}{rTV}} = \frac{r}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(1 + \frac{a}{rVT}\right) \\
\frac{\partial P}{\partial V} &= \frac{-rT}{(V - b)^2}e^{-\frac{a}{rTV}} + \frac{rT}{V - b}\left(-\frac{a}{rT}\right)\left(-\frac{1}{V^2}\right)e^{-\frac{a}{rTV}} = \frac{rT}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(\frac{a}{rTV^2} - \frac{1}{V - b}\right)
\end{aligned} ∂ T ∂ P ∂ V ∂ P = V − b r e − r T V a + V − b r T ( − r V a ) ( − T 2 1 ) e − r T V a = V − b r e − r T V a ( 1 + r V T a ) = ( V − b ) 2 − r T e − r T V a + V − b r T ( − r T a ) ( − V 2 1 ) e − r T V a = V − b r T e − r T V a ( r T V 2 a − V − b 1 )
d P = [ r V − b e − a r T V ( 1 + a r V T ) ] d T + [ r T V − b e − a r T V ( a r T V 2 − 1 V − b ) ] d V dP = \left[\frac{r}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(1 + \frac{a}{rVT}\right)\right]dT + \left[\frac{rT}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(\frac{a}{rTV^2} - \frac{1}{V - b}\right)\right]dV d P = [ V − b r e − r T V a ( 1 + r V T a ) ] d T + [ V − b r T e − r T V a ( r T V 2 a − V − b 1 ) ] d V
a) Coefficient β \beta β :
β = 1 P ∂ P ∂ T = V − b r T 1 e − a r T V r V − b e − a r T V ( 1 + a r V T ) = 1 T ( 1 + a r V T ) \beta = \frac{1}{P}\frac{\partial P}{\partial T} = \frac{V - b}{rT}\frac{1}{e^{-\frac{a}{rTV}}}\frac{r}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(1 + \frac{a}{rVT}\right) = \frac{1}{T}\left(1 + \frac{a}{rVT}\right) β = P 1 ∂ T ∂ P = r T V − b e − r T V a 1 V − b r e − r T V a ( 1 + r V T a ) = T 1 ( 1 + r V T a )
b) On ne connaît pas ∂ V ∂ T \dfrac{\partial V}{\partial T} ∂ T ∂ V (ni ∂ V ∂ P \dfrac{\partial V}{\partial P} ∂ P ∂ V pour la question 2c) :
d V = ∂ V ∂ P d P + ∂ V ∂ T d T ( 1 ) et d P = ∂ P ∂ T d T + ∂ P ∂ V d V ⇔ ∂ P ∂ V d V = d P − ∂ P ∂ T d T ⇔ d V = 1 ( ∂ P / ∂ V ) d P − ( ∂ P / ∂ T ) ( ∂ P / ∂ V ) d T ( 2 ) dV = \frac{\partial V}{\partial P}dP + \frac{\partial V}{\partial T}dT \quad (1)
\qquad \text{et} \qquad
dP = \frac{\partial P}{\partial T}dT + \frac{\partial P}{\partial V}dV \Leftrightarrow \frac{\partial P}{\partial V}dV = dP - \frac{\partial P}{\partial T}dT \Leftrightarrow dV = \frac{1}{(\partial P/\partial V)}dP - \frac{(\partial P/\partial T)}{(\partial P/\partial V)}dT \quad (2) d V = ∂ P ∂ V d P + ∂ T ∂ V d T ( 1 ) et d P = ∂ T ∂ P d T + ∂ V ∂ P d V ⇔ ∂ V ∂ P d V = d P − ∂ T ∂ P d T ⇔ d V = ( ∂ P / ∂ V ) 1 d P − ( ∂ P / ∂ V ) ( ∂ P / ∂ T ) d T ( 2 )
Donc de (1) et (2), il résulte que :
{ ∂ V ∂ P = 1 ∂ P / ∂ V ∂ V ∂ T = − ∂ P / ∂ T ∂ P / ∂ V \begin{cases} \dfrac{\partial V}{\partial P} = \dfrac{1}{\partial P/\partial V} \\ \dfrac{\partial V}{\partial T} = \dfrac{-\partial P/\partial T}{\partial P/\partial V} \end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ ∂ P ∂ V = ∂ P / ∂ V 1 ∂ T ∂ V = ∂ P / ∂ V − ∂ P / ∂ T
Donc
α = 1 V ∂ V ∂ T = − 1 V r V − b e − a r T V ( 1 + a r T V ) r T V − b e − a r T V ( a r T V 2 − 1 V − b ) = − 1 V r T V + a r T V T a ( V − b ) − r T V 2 r T V 2 ( V − b ) = − 1 V 1 T r T V + a r T V r T V 2 ( V − b ) a ( V − b ) − r T V 2 \alpha = \frac{1}{V}\frac{\partial V}{\partial T} = -\frac{1}{V}\frac{\dfrac{r}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(1 + \dfrac{a}{rTV}\right)}{\dfrac{rT}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(\dfrac{a}{rTV^2} - \dfrac{1}{V - b}\right)} = -\frac{1}{V}\frac{\dfrac{rTV + a}{rTV}}{T\dfrac{a(V - b) - rTV^2}{rTV^2(V - b)}} = -\frac{1}{V}\frac{1}{T}\frac{rTV + a}{rTV}\frac{rTV^2(V - b)}{a(V - b) - rTV^2} α = V 1 ∂ T ∂ V = − V 1 V − b r T e − r T V a ( r T V 2 a − V − b 1 ) V − b r e − r T V a ( 1 + r T V a ) = − V 1 T r T V 2 ( V − b ) a ( V − b ) − r T V 2 r T V r T V + a = − V 1 T 1 r T V r T V + a a ( V − b ) − r T V 2 r T V 2 ( V − b )
α = − ( r T V + a ) ( V − b ) a T ( V − b ) − r T 2 V 2 \alpha = -\frac{(rTV + a)(V - b)}{aT(V - b) - rT^2V^2} α = − a T ( V − b ) − r T 2 V 2 ( r T V + a ) ( V − b )
c) Coefficient χ T \chi_T χ T :
χ T = − 1 V ∂ V ∂ P = − 1 V 1 r T V − b e − a r T V ( a r T V 2 − 1 V − b ) = − 1 V V − b r T e a r T V r T V 2 ( V − b ) a ( V − b ) − r T V 2 \chi_T = -\frac{1}{V}\frac{\partial V}{\partial P} = -\frac{1}{V}\frac{1}{\dfrac{rT}{V - b}e^{-\frac{a}{rTV}}\left(\dfrac{a}{rTV^2} - \dfrac{1}{V - b}\right)} = -\frac{1}{V}\frac{V - b}{rT}e^{\frac{a}{rTV}}\frac{rTV^2(V - b)}{a(V - b) - rTV^2} χ T = − V 1 ∂ P ∂ V = − V 1 V − b r T e − r T V a ( r T V 2 a − V − b 1 ) 1 = − V 1 r T V − b e r T V a a ( V − b ) − r T V 2 r T V 2 ( V − b )
χ T = − V ( V − b ) 2 a ( V − b ) − r T V 2 e a r T V \chi_T = -\frac{V(V - b)^2}{a(V - b) - rTV^2}e^{\frac{a}{rTV}} χ T = − a ( V − b ) − r T V 2 V ( V − b ) 2 e r T V a
CD8
d f = ( 3 y 2 − y 3 − x 2 ) d x + 3 x y ( 2 − y ) d y ⇔ { ∂ f ∂ x = 3 y 2 − y 3 − x 2 ( 1 ) ∂ f ∂ y = 3 x y ( 2 − y ) ( 2 ) df = (3y^2 - y^3 - x^2)dx + 3xy(2 - y)dy
\Leftrightarrow
\begin{cases} \dfrac{\partial f}{\partial x} = 3y^2 - y^3 - x^2 & (1) \\ \dfrac{\partial f}{\partial y} = 3xy(2 - y) & (2) \end{cases} df = ( 3 y 2 − y 3 − x 2 ) d x + 3 x y ( 2 − y ) d y ⇔ ⎩ ⎨ ⎧ ∂ x ∂ f = 3 y 2 − y 3 − x 2 ∂ y ∂ f = 3 x y ( 2 − y ) ( 1 ) ( 2 )
(1) : f ( x , y ) = 3 x y 2 − x y 3 − x 3 3 + G ( y ) f(x, y) = 3xy^2 - xy^3 - \dfrac{x^3}{3} + G(y) f ( x , y ) = 3 x y 2 − x y 3 − 3 x 3 + G ( y ) .
∂ f ∂ y = 6 x y − 3 x y 2 + d G d y = 3 x y ( 2 − y ) + d G d y \dfrac{\partial f}{\partial y} = 6xy - 3xy^2 + \dfrac{dG}{dy} = 3xy(2 - y) + \dfrac{dG}{dy} ∂ y ∂ f = 6 x y − 3 x y 2 + d y d G = 3 x y ( 2 − y ) + d y d G , donc d'après (2), d G d y = 0 ⇔ G ( y ) = C \dfrac{dG}{dy} = 0 \Leftrightarrow G(y) = C d y d G = 0 ⇔ G ( y ) = C .
Or f ( 1 , 0 ) = 1 f(1, 0) = 1 f ( 1 , 0 ) = 1 , donc 3 × 1 × 0 2 − 1 × 0 3 − 1 3 3 + C = 1 ⇔ − 1 3 + C = 1 ⇔ C = 4 3 3 \times 1 \times 0^2 - 1 \times 0^3 - \dfrac{1^3}{3} + C = 1 \Leftrightarrow -\dfrac{1}{3} + C = 1 \Leftrightarrow C = \dfrac{4}{3} 3 × 1 × 0 2 − 1 × 0 3 − 3 1 3 + C = 1 ⇔ − 3 1 + C = 1 ⇔ C = 3 4 .
Finalement : f ( x , y ) = 3 x y 2 − x y 3 − x 3 3 + 4 3 f(x, y) = 3xy^2 - xy^3 - \dfrac{x^3}{3} + \dfrac{4}{3} f ( x , y ) = 3 x y 2 − x y 3 − 3 x 3 + 3 4 .
CD9
δ Q = C V d T + R T V d V = A d T + B d V \delta Q = C_VdT + \dfrac{RT}{V}dV = A\,dT + B\,dV δ Q = C V d T + V R T d V = A d T + B d V : ∂ A ∂ V = 0 \dfrac{\partial A}{\partial V} = 0 ∂ V ∂ A = 0 et ∂ B ∂ T = R V ≠ ∂ A ∂ V \dfrac{\partial B}{\partial T} = \dfrac{R}{V} \neq \dfrac{\partial A}{\partial V} ∂ T ∂ B = V R = ∂ V ∂ A , donc NON.
δ Q T = C V T d T + R V d V = A d T + B d V \dfrac{\delta Q}{T} = \dfrac{C_V}{T}dT + \dfrac{R}{V}dV = A\,dT + B\,dV T δ Q = T C V d T + V R d V = A d T + B d V : ∂ A ∂ V = 0 \dfrac{\partial A}{\partial V} = 0 ∂ V ∂ A = 0 et ∂ B ∂ T = 0 = ∂ A ∂ V \dfrac{\partial B}{\partial T} = 0 = \dfrac{\partial A}{\partial V} ∂ T ∂ B = 0 = ∂ V ∂ A , donc OUI :
∃ f / δ Q T = d f ⇒ { A ( T , V ) = ∂ f ∂ T = C V T ( 1 ) B ( T , V ) = ∂ f ∂ V = R V ( 2 ) \exists f / \frac{\delta Q}{T} = df \Rightarrow \begin{cases} A(T, V) = \dfrac{\partial f}{\partial T} = \dfrac{C_V}{T} & (1) \\ B(T, V) = \dfrac{\partial f}{\partial V} = \dfrac{R}{V} & (2) \end{cases} ∃ f / T δ Q = df ⇒ ⎩ ⎨ ⎧ A ( T , V ) = ∂ T ∂ f = T C V B ( T , V ) = ∂ V ∂ f = V R ( 1 ) ( 2 )
(1) : f ( T , V ) = C V ln ( T ) + G ( V ) f(T, V) = C_V\ln(T) + G(V) f ( T , V ) = C V ln ( T ) + G ( V ) . ∂ f ∂ V = d G d V \dfrac{\partial f}{\partial V} = \dfrac{dG}{dV} ∂ V ∂ f = d V d G , donc d'après (2), d G d V = R V ⇔ G ( V ) = R ln ( V ) + C \dfrac{dG}{dV} = \dfrac{R}{V} \Leftrightarrow G(V) = R\ln(V) + C d V d G = V R ⇔ G ( V ) = R ln ( V ) + C .
Finalement : f ( T , V ) = C V ln ( T ) + R ln ( V ) + C f(T, V) = C_V\ln(T) + R\ln(V) + C f ( T , V ) = C V ln ( T ) + R ln ( V ) + C .
CD11
δ W = F ( sin ( φ ) d ρ + ρ cos ( φ ) d φ ) = F sin ( φ ) d ρ + F ρ cos ( φ ) d φ = A d ρ + B d φ \delta W = F(\sin(\varphi)d\rho + \rho\cos(\varphi)d\varphi) = F\sin(\varphi)d\rho + F\rho\cos(\varphi)d\varphi = A\,d\rho + B\,d\varphi δ W = F ( sin ( φ ) d ρ + ρ cos ( φ ) d φ ) = F sin ( φ ) d ρ + F ρ cos ( φ ) d φ = A d ρ + B d φ .
∂ A ∂ φ = F cos φ \dfrac{\partial A}{\partial \varphi} = F\cos\varphi ∂ φ ∂ A = F cos φ et ∂ B ∂ ρ = F cos φ = ∂ A ∂ φ \dfrac{\partial B}{\partial \rho} = F\cos\varphi = \dfrac{\partial A}{\partial \varphi} ∂ ρ ∂ B = F cos φ = ∂ φ ∂ A , donc OUI :
∃ f / δ W = d f ⇒ { A ( ρ , φ ) = ∂ f ∂ ρ = F sin ( φ ) ( 1 ) B ( ρ , φ ) = ∂ f ∂ φ = F ρ cos ( φ ) ( 2 ) \exists f / \delta W = df \Rightarrow \begin{cases} A(\rho, \varphi) = \dfrac{\partial f}{\partial \rho} = F\sin(\varphi) & (1) \\ B(\rho, \varphi) = \dfrac{\partial f}{\partial \varphi} = F\rho\cos(\varphi) & (2) \end{cases} ∃ f / δ W = df ⇒ ⎩ ⎨ ⎧ A ( ρ , φ ) = ∂ ρ ∂ f = F sin ( φ ) B ( ρ , φ ) = ∂ φ ∂ f = F ρ cos ( φ ) ( 1 ) ( 2 )
(1) : f ( ρ , φ ) = F ρ sin ( φ ) + G ( φ ) f(\rho, \varphi) = F\rho\sin(\varphi) + G(\varphi) f ( ρ , φ ) = F ρ sin ( φ ) + G ( φ ) . ∂ f ∂ φ = F ρ cos ( φ ) + d G d φ \dfrac{\partial f}{\partial \varphi} = F\rho\cos(\varphi) + \dfrac{dG}{d\varphi} ∂ φ ∂ f = F ρ cos ( φ ) + d φ d G , donc d'après (2), d G d φ = 0 ⇔ G ( φ ) = C \dfrac{dG}{d\varphi} = 0 \Leftrightarrow G(\varphi) = C d φ d G = 0 ⇔ G ( φ ) = C .
Finalement : f ( ρ , φ ) = F ρ sin ( φ ) + C f(\rho, \varphi) = F\rho\sin(\varphi) + C f ( ρ , φ ) = F ρ sin ( φ ) + C . Or f = − E p f = -E_p f = − E p , donc E p ( ρ , φ ) = − F ρ sin ( φ ) + C ′ E_p(\rho, \varphi) = -F\rho\sin(\varphi) + C' E p ( ρ , φ ) = − F ρ sin ( φ ) + C ′ .
CD13
Résistance équivalente :
1 R = 1 R 1 + 1 R 2 ⇔ 1 R = R 1 + R 2 R 1 R 2 ⇔ R = R 1 R 2 R 1 + R 2 1 R = 1 2200 + 1 120 = 29 3300 ⇒ R = 3300 29 Ω ≈ 113,7931034 Ω \frac{1}{R} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} \Leftrightarrow \frac{1}{R} = \frac{R_1 + R_2}{R_1R_2} \Leftrightarrow R = \frac{R_1R_2}{R_1 + R_2}
\qquad
\frac{1}{R} = \frac{1}{2200} + \frac{1}{120} = \frac{29}{3300} \Rightarrow R = \frac{3300}{29}\ \Omega \approx 113{,}7931034\ \Omega R 1 = R 1 1 + R 2 1 ⇔ R 1 = R 1 R 2 R 1 + R 2 ⇔ R = R 1 + R 2 R 1 R 2 R 1 = 2200 1 + 120 1 = 3300 29 ⇒ R = 29 3300 Ω ≈ 113 , 7931034 Ω
Calcul direct :
Δ R = ∣ ∂ R ∂ R 1 ∣ Δ R 1 + ∣ ∂ R ∂ R 2 ∣ Δ R 2 ∂ R ∂ R 1 = R 2 ( R 1 + R 2 ) − R 1 R 2 ( R 1 + R 2 ) 2 = R 2 2 ( R 1 + R 2 ) 2 ∂ R ∂ R 2 = R 1 2 ( R 1 + R 2 ) 2 \Delta R = \left|\frac{\partial R}{\partial R_1}\right|\Delta R_1 + \left|\frac{\partial R}{\partial R_2}\right|\Delta R_2
\qquad
\frac{\partial R}{\partial R_1} = \frac{R_2(R_1 + R_2) - R_1R_2}{(R_1 + R_2)^2} = \frac{R_2^2}{(R_1 + R_2)^2}
\qquad
\frac{\partial R}{\partial R_2} = \frac{R_1^2}{(R_1 + R_2)^2} Δ R = ∂ R 1 ∂ R Δ R 1 + ∂ R 2 ∂ R Δ R 2 ∂ R 1 ∂ R = ( R 1 + R 2 ) 2 R 2 ( R 1 + R 2 ) − R 1 R 2 = ( R 1 + R 2 ) 2 R 2 2 ∂ R 2 ∂ R = ( R 1 + R 2 ) 2 R 1 2
⇒ Δ R = R 2 2 ( R 1 + R 2 ) 2 Δ R 1 + R 1 2 ( R 1 + R 2 ) 2 Δ R 2 Δ R 1 = 2200 × 0,15 = 330 Ω Δ R 2 = 120 × 0,15 = 18 Ω \Rightarrow \Delta R = \frac{R_2^2}{(R_1 + R_2)^2}\Delta R_1 + \frac{R_1^2}{(R_1 + R_2)^2}\Delta R_2
\qquad
\Delta R_1 = 2200 \times 0{,}15 = 330\ \Omega \qquad \Delta R_2 = 120 \times 0{,}15 = 18\ \Omega ⇒ Δ R = ( R 1 + R 2 ) 2 R 2 2 Δ R 1 + ( R 1 + R 2 ) 2 R 1 2 Δ R 2 Δ R 1 = 2200 × 0 , 15 = 330 Ω Δ R 2 = 120 × 0 , 15 = 18 Ω
Δ R ≈ 17,06896 Ω \Delta R \approx 17{,}06896\ \Omega Δ R ≈ 17 , 06896 Ω . Finalement Δ R ⩽ 20 Ω \Delta R \leqslant 20\ \Omega Δ R ⩽ 20 Ω , donc R = ( 110 ± 20 ) Ω R = (110 \pm 20)\ \Omega R = ( 110 ± 20 ) Ω .
Remarque. Il est acceptable d'écrire Δ R = 17 Ω \Delta R = 17\ \Omega Δ R = 17 Ω et R = ( 114 ± 17 ) Ω R = (114 \pm 17)\ \Omega R = ( 114 ± 17 ) Ω .
Calcul différentiel (différentielle logarithmique) :
ln R = ln ( R 1 R 2 ) − ln ( R 1 + R 2 ) = ln R 1 + ln R 2 − ln ( R 1 + R 2 ) \ln R = \ln(R_1R_2) - \ln(R_1 + R_2) = \ln R_1 + \ln R_2 - \ln(R_1 + R_2) ln R = ln ( R 1 R 2 ) − ln ( R 1 + R 2 ) = ln R 1 + ln R 2 − ln ( R 1 + R 2 )
donc d ( ln R ) = d R R = d ( ln R 1 ) + d ( ln R 2 ) − d ( ln ( R 1 + R 2 ) ) d R R = d R 1 R 1 + d R 2 R 2 − d ( R 1 + R 2 ) R 1 + R 2 = d R 1 R 1 + d R 2 R 2 − d R 1 R 1 + R 2 − d R 2 R 1 + R 2 d R R = ( 1 R 1 − 1 R 1 + R 2 ) d R 1 + ( 1 R 2 − 1 R 1 + R 2 ) d R 2 = R 2 R 1 ( R 1 + R 2 ) d R 1 + R 1 R 2 ( R 1 + R 2 ) d R 2 \begin{aligned}
\text{donc } d(\ln R) = \frac{dR}{R} &= d(\ln R_1) + d(\ln R_2) - d(\ln(R_1 + R_2)) \\
\frac{dR}{R} &= \frac{dR_1}{R_1} + \frac{dR_2}{R_2} - \frac{d(R_1 + R_2)}{R_1 + R_2} = \frac{dR_1}{R_1} + \frac{dR_2}{R_2} - \frac{dR_1}{R_1 + R_2} - \frac{dR_2}{R_1 + R_2} \\
\frac{dR}{R} &= \left(\frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_1 + R_2}\right)dR_1 + \left(\frac{1}{R_2} - \frac{1}{R_1 + R_2}\right)dR_2 = \frac{R_2}{R_1(R_1 + R_2)}dR_1 + \frac{R_1}{R_2(R_1 + R_2)}dR_2
\end{aligned} donc d ( ln R ) = R d R R d R R d R = d ( ln R 1 ) + d ( ln R 2 ) − d ( ln ( R 1 + R 2 )) = R 1 d R 1 + R 2 d R 2 − R 1 + R 2 d ( R 1 + R 2 ) = R 1 d R 1 + R 2 d R 2 − R 1 + R 2 d R 1 − R 1 + R 2 d R 2 = ( R 1 1 − R 1 + R 2 1 ) d R 1 + ( R 2 1 − R 1 + R 2 1 ) d R 2 = R 1 ( R 1 + R 2 ) R 2 d R 1 + R 2 ( R 1 + R 2 ) R 1 d R 2
Ainsi Δ R R = R 2 R 1 + R 2 Δ R 1 R 1 + R 1 R 1 + R 2 Δ R 2 R 2 \dfrac{\Delta R}{R} = \dfrac{R_2}{R_1 + R_2}\dfrac{\Delta R_1}{R_1} + \dfrac{R_1}{R_1 + R_2}\dfrac{\Delta R_2}{R_2} R Δ R = R 1 + R 2 R 2 R 1 Δ R 1 + R 1 + R 2 R 1 R 2 Δ R 2 , et Δ R 1 R 1 = Δ R 2 R 2 = 0,15 \dfrac{\Delta R_1}{R_1} = \dfrac{\Delta R_2}{R_2} = 0{,}15 R 1 Δ R 1 = R 2 Δ R 2 = 0 , 15 . Donc Δ R R = 0,15 \dfrac{\Delta R}{R} = 0{,}15 R Δ R = 0 , 15 , donc Δ R = 17 Ω \Delta R = 17\ \Omega Δ R = 17 Ω .
CD14
f ′ = n ′ R n ′ − n = 1,53 × 3,00 1,53 − 1,00 = 8,66037 c m f' = \dfrac{n'R}{n' - n} = \dfrac{1{,}53 \times 3{,}00}{1{,}53 - 1{,}00} = 8{,}66037\ cm f ′ = n ′ − n n ′ R = 1 , 53 − 1 , 00 1 , 53 × 3 , 00 = 8 , 66037 c m . On ne peut pas savoir car on ne connaît pas l'incertitude.
Différentielle :
d f ′ = ∂ f ′ ∂ n ′ d n ′ + ∂ f ′ ∂ n d n + ∂ f ′ ∂ R d R = [ R ( n ′ − n ) − n ′ R ( n ′ − n ) 2 ] d n ′ + [ − − n ′ R ( n ′ − n ) 2 ] d n + [ n ′ n ′ − n ] d R df' = \frac{\partial f'}{\partial n'}dn' + \frac{\partial f'}{\partial n}dn + \frac{\partial f'}{\partial R}dR = \left[\frac{R(n' - n) - n'R}{(n' - n)^2}\right]dn' + \left[-\frac{-n'R}{(n' - n)^2}\right]dn + \left[\frac{n'}{n' - n}\right]dR d f ′ = ∂ n ′ ∂ f ′ d n ′ + ∂ n ∂ f ′ d n + ∂ R ∂ f ′ d R = [ ( n ′ − n ) 2 R ( n ′ − n ) − n ′ R ] d n ′ + [ − ( n ′ − n ) 2 − n ′ R ] d n + [ n ′ − n n ′ ] d R
d f ′ = − n R ( n ′ − n ) 2 d n ′ + n ′ R ( n ′ − n ) 2 d n + n ′ n ′ − n d R df' = \frac{-nR}{(n' - n)^2}dn' + \frac{n'R}{(n' - n)^2}dn + \frac{n'}{n' - n}dR d f ′ = ( n ′ − n ) 2 − n R d n ′ + ( n ′ − n ) 2 n ′ R d n + n ′ − n n ′ d R
Incertitude :
Δ f ′ = ∣ − n R ( n ′ − n ) 2 ∣ Δ n ′ + ∣ n ′ R ( n ′ − n ) 2 ∣ Δ n + ∣ n ′ n ′ − n ∣ Δ R \Delta f' = \left|\frac{-nR}{(n' - n)^2}\right|\Delta n' + \left|\frac{n'R}{(n' - n)^2}\right|\Delta n + \left|\frac{n'}{n' - n}\right|\Delta R Δ f ′ = ( n ′ − n ) 2 − n R Δ n ′ + ( n ′ − n ) 2 n ′ R Δ n + n ′ − n n ′ Δ R
Application numérique : Δ f ′ ≈ 0,463606 c m → Δ f ′ ⩽ 0,5 c m \Delta f' \approx 0{,}463606\ cm \to \Delta f' \leqslant 0{,}5\ cm Δ f ′ ≈ 0 , 463606 c m → Δ f ′ ⩽ 0 , 5 c m . Donc f ′ = ( 8,7 ± 0,5 ) c m f' = (8{,}7 \pm 0{,}5)\ cm f ′ = ( 8 , 7 ± 0 , 5 ) c m .
CD15
t t t est fixé (ici t = 12 s t = 12\ s t = 12 s ) ; Q ≈ 4,414553.10 − 3 C Q \approx 4{,}414553.10^{-3}\ C Q ≈ 4 , 414553.1 0 − 3 C .
Δ Q = ∣ ∂ Q ∂ C ∣ Δ C + ∣ ∂ Q ∂ E ∣ Δ E + ∣ ∂ Q ∂ R ∣ Δ R \Delta Q = \left|\frac{\partial Q}{\partial C}\right|\Delta C + \left|\frac{\partial Q}{\partial E}\right|\Delta E + \left|\frac{\partial Q}{\partial R}\right|\Delta R Δ Q = ∂ C ∂ Q Δ C + ∂ E ∂ Q Δ E + ∂ R ∂ Q Δ R
Δ Q = [ E exp ( − t R C ) + C E ( − t R ) ( − 1 C 2 ) exp ( − t R C ) ] Δ C + [ C exp ( − t R C ) ] Δ E + [ C E ( − t C ) ( − 1 R 2 ) exp ( − t R C ) ] Δ R \Delta Q = \left[E\exp\left(\frac{-t}{RC}\right) + CE\left(\frac{-t}{R}\right)\left(\frac{-1}{C^2}\right)\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\right]\Delta C + \left[C\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\right]\Delta E + \left[CE\left(\frac{-t}{C}\right)\left(\frac{-1}{R^2}\right)\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\right]\Delta R Δ Q = [ E exp ( R C − t ) + C E ( R − t ) ( C 2 − 1 ) exp ( R C − t ) ] Δ C + [ C exp ( R C − t ) ] Δ E + [ C E ( C − t ) ( R 2 − 1 ) exp ( R C − t ) ] Δ R
Δ Q = ( E + E t R C ) exp ( − t R C ) Δ C + C exp ( − t R C ) Δ E + ( E t R 2 ) exp ( − t R C ) Δ R ≈ 1,36115.10 − 3 C \Delta Q = \left(E + \frac{Et}{RC}\right)\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\Delta C + C\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\Delta E + \left(\frac{Et}{R^2}\right)\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\Delta R \approx 1{,}36115.10^{-3}\ C Δ Q = ( E + R C E t ) exp ( R C − t ) Δ C + C exp ( R C − t ) Δ E + ( R 2 E t ) exp ( R C − t ) Δ R ≈ 1 , 36115.1 0 − 3 C
Δ Q ⩽ 2.10 − 3 C → Q = ( 4 ± 2 ) .10 − 3 C \Delta Q \leqslant 2.10^{-3}\ C \to Q = (4 \pm 2).10^{-3}\ C Δ Q ⩽ 2.1 0 − 3 C → Q = ( 4 ± 2 ) .1 0 − 3 C .
Δ Q Q = ( 1 + t R C ) Δ C C + Δ E E + t R C Δ R R ≈ 0,30833 → Δ Q Q ≈ 31 % \frac{\Delta Q}{Q} = \left(1 + \frac{t}{RC}\right)\frac{\Delta C}{C} + \frac{\Delta E}{E} + \frac{t}{RC}\frac{\Delta R}{R} \approx 0{,}30833 \to \frac{\Delta Q}{Q} \approx 31\ \% Q Δ Q = ( 1 + R C t ) C Δ C + E Δ E + R C t R Δ R ≈ 0 , 30833 → Q Δ Q ≈ 31 %
Différentielle logarithmique :
ln ( Q ) = ln ( C E exp ( − t R C ) ) = ln ( C ) + ln ( E ) − t R C \ln(Q) = \ln\left(CE\exp\left(\frac{-t}{RC}\right)\right) = \ln(C) + \ln(E) - \frac{t}{RC} ln ( Q ) = ln ( C E exp ( R C − t ) ) = ln ( C ) + ln ( E ) − R C t
d ( ln ( Q ) ) = d Q Q = d C C + d E E − d ( t R C ) = d C C + d E E − t d ( 1 R 1 C ) = d C C + d E E − t [ 1 R d ( 1 C ) + 1 C d ( 1 R ) ] d Q Q = d C C + d E E − t [ 1 R ( − 1 C 2 d C ) + 1 C ( − 1 R 2 d R ) ] = d C C + d E E + t R C 2 d C + t C R 2 d R d Q Q = ( 1 + t R C ) d C C + d E E + t R C d R R \begin{aligned}
d(\ln(Q)) = \frac{dQ}{Q} &= \frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} - d\left(\frac{t}{RC}\right) = \frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} - t\,d\left(\frac{1}{R}\frac{1}{C}\right) = \frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} - t\left[\frac{1}{R}d\left(\frac{1}{C}\right) + \frac{1}{C}d\left(\frac{1}{R}\right)\right] \\
\frac{dQ}{Q} &= \frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} - t\left[\frac{1}{R}\left(\frac{-1}{C^2}dC\right) + \frac{1}{C}\left(\frac{-1}{R^2}dR\right)\right] = \frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} + \frac{t}{RC^2}dC + \frac{t}{CR^2}dR \\
\frac{dQ}{Q} &= \left(1 + \frac{t}{RC}\right)\frac{dC}{C} + \frac{dE}{E} + \frac{t}{RC}\frac{dR}{R}
\end{aligned} d ( ln ( Q )) = Q d Q Q d Q Q d Q = C d C + E d E − d ( R C t ) = C d C + E d E − t d ( R 1 C 1 ) = C d C + E d E − t [ R 1 d ( C 1 ) + C 1 d ( R 1 ) ] = C d C + E d E − t [ R 1 ( C 2 − 1 d C ) + C 1 ( R 2 − 1 d R ) ] = C d C + E d E + R C 2 t d C + C R 2 t d R = ( 1 + R C t ) C d C + E d E + R C t R d R
D'où Δ Q Q = ( 1 + t R C ) Δ C C + Δ E E + t R C Δ R R \dfrac{\Delta Q}{Q} = \left(1 + \dfrac{t}{RC}\right)\dfrac{\Delta C}{C} + \dfrac{\Delta E}{E} + \dfrac{t}{RC}\dfrac{\Delta R}{R} Q Δ Q = ( 1 + R C t ) C Δ C + E Δ E + R C t R Δ R .
CD16
Attention : convertir les angles en radians (sinon, problème dans la suite). n ≈ 1,4979114 n \approx 1{,}4979114 n ≈ 1 , 4979114 .
d n = ∂ n ∂ A d A + ∂ n ∂ D d D = 1 2 cos ( A + D 2 ) sin ( A 2 ) − 1 2 cos ( A 2 ) sin ( A + D 2 ) sin 2 ( A 2 ) d A + 1 2 cos ( A + D 2 ) sin ( A 2 ) d D dn = \frac{\partial n}{\partial A}dA + \frac{\partial n}{\partial D}dD = \frac{\frac{1}{2}\cos\left(\frac{A + D}{2}\right)\sin\left(\frac{A}{2}\right) - \frac{1}{2}\cos\left(\frac{A}{2}\right)\sin\left(\frac{A + D}{2}\right)}{\sin^2\left(\frac{A}{2}\right)}dA + \frac{\frac{1}{2}\cos\left(\frac{A + D}{2}\right)}{\sin\left(\frac{A}{2}\right)}dD d n = ∂ A ∂ n d A + ∂ D ∂ n d D = sin 2 ( 2 A ) 2 1 cos ( 2 A + D ) sin ( 2 A ) − 2 1 cos ( 2 A ) sin ( 2 A + D ) d A + sin ( 2 A ) 2 1 cos ( 2 A + D ) d D
d n = 1 2 sin ( A 2 − ( A + D 2 ) ) sin 2 ( A 2 ) d A + 1 2 cos ( A + D 2 ) sin ( A 2 ) d D = − sin ( D 2 ) 2 sin 2 ( A 2 ) d A + cos ( A + D 2 ) 2 sin ( A 2 ) d D dn = \frac{1}{2}\frac{\sin\left(\frac{A}{2} - \left(\frac{A + D}{2}\right)\right)}{\sin^2\left(\frac{A}{2}\right)}dA + \frac{1}{2}\frac{\cos\left(\frac{A + D}{2}\right)}{\sin\left(\frac{A}{2}\right)}dD = -\frac{\sin\left(\frac{D}{2}\right)}{2\sin^2\left(\frac{A}{2}\right)}dA + \frac{\cos\left(\frac{A + D}{2}\right)}{2\sin\left(\frac{A}{2}\right)}dD d n = 2 1 sin 2 ( 2 A ) sin ( 2 A − ( 2 A + D ) ) d A + 2 1 sin ( 2 A ) cos ( 2 A + D ) d D = − 2 sin 2 ( 2 A ) sin ( 2 D ) d A + 2 sin ( 2 A ) cos ( 2 A + D ) d D
Ainsi, on a :
Δ n = ∣ − sin ( D 2 ) 2 sin 2 ( A 2 ) ∣ Δ A + ∣ cos ( A + D 2 ) 2 sin ( A 2 ) ∣ Δ D \Delta n = \left|\frac{-\sin\left(\frac{D}{2}\right)}{2\sin^2\left(\frac{A}{2}\right)}\right|\Delta A + \left|\frac{\cos\left(\frac{A + D}{2}\right)}{2\sin\left(\frac{A}{2}\right)}\right|\Delta D Δ n = 2 sin 2 ( 2 A ) − sin ( 2 D ) Δ A + 2 sin ( 2 A ) cos ( 2 A + D ) Δ D
Donc Δ n = 0,015 → Δ n ≤ 0,02 \Delta n = 0{,}015 \to \Delta n \leq 0{,}02 Δ n = 0 , 015 → Δ n ≤ 0 , 02 , donc n = ( 1,50 ± 0,02 ) n = (1{,}50 \pm 0{,}02) n = ( 1 , 50 ± 0 , 02 ) .